Loading...
Vậy là tôi sắp sửa thực hiện được lời hứa với Tu Mơ Rông tháng trước: phải đến cho được xã Đắc Na thuộc huyện Tu Mơ Rông tỉnh Kontum
Đắc Na chỉ mới thông đường được khoảng 10 ngày nay, vào lúc mà tâm điểm cứu trợ đã dời về Phú Yên và Bình Định bởi bão số 11 kéo theo lụt làm tan hoang hai tỉnh duyên hải nghèo khó này. Bởi vậy, thiệt thòi cho Đắc Na quá. Gần 2 tháng không có điện, không điện thoại, mất liên lạc, Đắc Na chìm trong khó khăn. Tôi cố gắng lắm mới liên lạc được với anh Chung phó chủ tịch xã, anh phải kiếm một vị trí cao mới có sóng để gọi điện thoại di động được. Anh tha thiết xin tôn cho đồng bào lợp nhà bởi mấy tấm bạt che chắn tạm bị gió chướng cao nguyên mùa này thổi bay tứ tán. Trời lạnh cắt da. Lại liên lạc được với thầy giáo Cường, thầy tha thiết xin áo lạnh cho các em học sinh, đến hơn 400 em.
Vừa may, số tiền quyên góp được cũng khá. Ngoài số tiền 4000 USD (78.200.000 VND) từ VNHELP, tôi cũng gom góp thêm được một số tiền nữa. Tổng cộng lên đến 48.886.000 VND, trong số này có 1.000 AUD của một nhà hảo tâm ở Úc. Gộp với tiền của VNHELP, tôi mang theo cho Đắc Na đến 127.086.000 VND. Thiệt là mừng.
(viết tiếp ngày 28/11 sau khi hoàn tất chuyến đi)
KHÔNG CHỈ MANG TIỀN ĐI PHÁT MÀ CHUYỂN QUA MUA ĐỒ
Đắc Na thông đường nhưng thực tế phải đi bằng xe hai cầu và mất 2 tiếng rưỡi cho đoạn đường khoảng 40km từ Đắc Tô. Chúng tôi đã phải thay đổi quan điểm khi quyết định mua tôn và áo quần để chở vào, bên cạnh việc tặng phong bì bởi đường đi quá khó khăn, tôn ở đây giá cao hơn mình tự tổ chức chuyển vào.
Chúng tôi nhờ các chị trong Ban Tổ chức tỉnh Kontum đi tìm mua áo lạnh cho các em. Muốn mua rẻ, phải chấp nhận mua mão, tức là mua từng bành lớn, hên xui may rủi. Tổng số tiền chi mua áo lạnh hết 13.050.000 VND cho 7 bao tải lớn, bảo đảm đủ cho hơn 400 áo lạnh. Như vậy một cái áo chỉ hơn 30 ngàn, chưa tới 2 USD. Rất cám ơn chị Oanh, chị Hồng bỏ cả ngày lặn lôi mua áo lạnh cho các em với giá rẻ.
Bảy bao tải lớn trên xe 7 chỗ, phải cột lên trên 3 bao, phạm luật giao thông nhưng không có cách nào khác, chỉ cầu mong các anh cảnh sát thông cảm.
Việc mua tôn thì nhờ ngay nhà máy cắt tôn Thuỷ Nghệ tại huyện Đắc Tô. Vị trí gần với Tu Mơ Rông nên chi phí chuyên chở sẽ tiết kiệm. Chúng tôi mua 184 tấm tôn sóng vuông 3,7m X 1,05m, loại dày 0.4mm với giá 45 triệu đồng. Thực ra có thể mua loại mỏng hơn nhưng đã cho thì phải cho đàng hoàng. Cùng với khoán chi phí chở tận nơi là 1,5 triệu, trị giá mỗi tấm tôn luôn chi phí vận chuyển là 253 ngàn, rất hợp lý.
Chỉ 184 tấm tôn nhưng nặng đến 2 tấn, phải chia ra hai chiếc xe
ĐI QUA ĐOẠN ĐƯỜNG SẠT LỞ THÁNG TRƯỚC
Trời khô ráo, đoạn đường ngày xưa đi bằng xe lội nước và phải đi bộ qua vùng sạt lở giờ đã được sửa chữa tạm thời để xe 2 cầu chạy được
đoạn sông bị sập cầu tháng trước đi bằng xe lội nước, giờ có thể đi bằng xe 2 cầu, phía trước sẽ là cái ngầm, nước mấp mé gầm xe
những bãi gỗ vẫn chưa được dọn dẹp
con suối sạt lở giờ đã có người ra lấy nước
Ngang qua bãi núi lở đã cuốn trôi 2 mẹ con tháng trước, giờ đã mọc lên ngôi miếu thờ còn mới màu sơn. Có một chi tiết nhỏ cần đính chính. Đó là đứa bé chết trong bài viết chỉ mới 24 ngày tuổi, chưa kịp đặt tên. Người chỉ tìm được xác người mẹ chứ đứa bé thì nhỏ quá, đào bới nhiều nhưng kiếm không ra.
vạt đất núi lở, nền nhà cũ đã dựng lên ngôi miếu
người mẹ trẻ sinh năm 1992, chỉ 17 tuổi
Đoạn đường từ Đắc Sao vào Đắc Na dù đã gần 2 tháng sau cơn lũ nhưng dấu vết hoang tàn vẫn còn.
cột điện gãy ngang, vẫn chưa phục hồi
nhưng cũng có đoạn đẹp như Đà Lạt
Ngồi trên chiếc Ford 2 cầu với gần 2 tiếng rưỡi băng qua ngầm nước, vượt vô số đoạn sạt lở bằng xe, chúng tôi phải nói là vô cùng cám ơn tỉnh đã hỗ trợ phương tiện quý báu này. Nhìn chiếc xe vượt qua ngầm bãi đá Đắc Sao mà thấy xót
xe chở nặng, đi xuyên qua bãi đá
may mà trời không mưa, chỉ hanh nắng và lạnh
cuối cùng Đắc Na hiện ra với hình ảnh những ngôi nhà tạm bợ bằng tre và vải bạt
NHIỀU EM CHƯA TỪNG BIẾT ÁO LẠNH
Xã Đắc Na quá nghèo, chúng tôi đến thẳng trường học để trao áo lạnh cho các em. Trời lạnh mà các em cứ phong phanh cái áo mỏng. Các thầy cô giải thích là nhờ lũ lụt này các em xin được áo quần cũ nên hôm nay trông có vẻ tươm tất
xếp hàng ngoài nắng chờ áo
Trừ một số em nhà khá một chút thì đã từng có áo lạnh và đã bị cuốn trôi. Còn hầu hết các em cứ co ro như thế, nhỏ lớn chưa hề biết áo lạnh là gì
nét rạng rỡ của các em khi nhận áo từ thầy cô
giờ thì các em đã có áo lạnh rồi…
Trên đường về, thầy hiệu trưởng tên Toán dùng xe máy chở tôi ra trụ sở xã, đoạn đường này rất xấu, xe ô tô không đi được. Chúng tôi gặp trên đường hai cậu học sinh dìu nhau đi, dừng lại hỏi mới biết em bị sốt cao, phải nhờ bạn đưa về nhà. Không biết cái áo lạnh vừa tặng hồi sáng có giúp đỡ gì em không ?
chúng tôi chụp tấm hình lưu niệm trước ngôi nhà đã sập, chỉ còn sót lại chiếc bàn thiên, loại bàn thờ ngoài sân của người kinh. Sau tấm hình này thì cả tôi và thầy hiệu trưởng té ngã, may không bị đập đầu xuống đá.
NHỮNG GIA ĐÌNH MẤT MÁT
Chúng tôi chủ trương phát tiền cho hộ gia đình có người chết 2 triệu đồng/người (13 người) và hộ gia đình bị thương là 1 triệu/người (13 người). So với Phú Yên và các trường hợp thiệt hại nhân mạng khác, Đắc Na có vẻ thiệt thòi hơn vì ít người vào đây quá. Với 48 hộ di dời nhà và 23 hộ nhà nứt xiêu vẹo, chúng tôi phát 200.000 một người. Riêng hai trường hợp học sinh có cha mẹ chết hoặc mẹ chết có nguy cơ bỏ học, chúng tôi trao tiền hỗ trợ khuyến khích đi học 2 triệu đồng mỗi người. Tổng chi cho mục này là 57,2 triệu. Chúng tôi vẫn còn quỹ dự phòng 3,5 triệu để ứng phó các trường hợp phát sinh hoặc chuyển cho đợt sau.
Theo yêu cầu của hội từ thiện VNHELP, đóng góp 78.200.000 VND cho đợt cứu trợ này, chúng tôi in tên VNHELP vào phong bì để hội có cơ sở báo cáo lại với các nhà hảo tâm đóng góp. Dưới đây là một số tấm ảnh nhận tiền của các nạn nhân.
Đã hai tháng trôi qua nhưng nỗi đau mất mát vẫn còn lớn. Người đàn ông mất một lúc vợ và 3 con nhỏ trong hình dưới đây vẫn rơm rớm nước mắt. Tiền không thể nào bù cho nhân mạng được.
Sáng hôm đó, bà vợ và 3 đứa con ngồi hơ lửa thì núi sập và nước đổ vào nhà vùi chết cả 4 người ngay lập tức. Đứa con lớn, A Xít và người cha văng ra suối nên sống sót. Nét mặt hai cha con vẫn còn vẻ thất thần. A Xít vừa nhận được học bổng của báo Tuổi Trẻ 1,8 triệu đồng. Tôi trao thêm một học bổng 2 triệu với lời động viên em đừng bỏ học nhưng dường như rất khó khăn bởi em chẳng còn tha thiết gì cả. Trường hợp em Y Xeo cha mẹ cùng mất cũng được 2 triệu nhưng có vẻ khá hơn em A Xít.
LÀM SAO MÀ CHIA ĐỀU NHỮNG TẤM TÔN
Việc phát áo lạnh cho học sinh tương đối dễ vì các em tập trung tại trường học. Việc phát tiền cho hộ gia đình người chết và bị thương cũng dễ bởi số tiền lớn, họ tập trung chờ đợi để lãnh. Còn việc phát tiền cho hộ nhà nứt xiêu vẹo và di dời 200 ngàn mỗi nhà kéo dài cả ngày rất vất vả. Do địa bàn xã rất rộng, người dân phải đi làm rẫy, nhiều người 4 giờ chiều mới lên xã lãnh tiền. Đoàn đành ở lại chờ.
Nhưng đến việc phát tôn thì thực khó khăn. 39 ngôi nhà sập hoàn toàn nhưng đã có 5 căn nhà được trợ cấp tôn còn lại 34 nhà. Chúng tôi quyết định phát đều mỗi nhà 5 tấm tôn và 200 ngàn (tổng chi 6,8 triệu). Như vậy sẽ dư lẻ 14 tấm sẽ giao cho xã hỗ trợ riêng các nhà quá khó khăn. Đó là lựa chọn tốt nhất có thể được vì mình không thể dồn hết cho vài nhà rồi những nhà kia không có gì hết. Quy các tôn giống nhau 3,7m. Cầu mong các đoàn cứu trợ khác hoặc cho tiền hoặc cho tôn, tích luỹ từ từ sẽ xây được căn nhà (thông thường phải ít nhất 16 tấm). Tổng kết chúng tôi phát ra 170 tấm tôn, còn 14 tấm giao lại cho xã cân đối tặng riêng các hộ nhà sập và rất nghèo.
Phát tôn
Tôn đã về với những ngôi nhà tạm bợ
VÀI HÌNH ẢNH THÊM
Tính từ Kontum thì đi đến Đắc Na là 100 cây số. Nếu cứu trợ bằng tiền thì quá dễ nhưng cứu trợ hàng hoá thật vất vả. Chúng tôi phải xong việc trước khi mặt trời khuất núi bởi đường trở ra rất nguy hiểm nếu đi trong đêm. Sự thật không như ý, một chiếc xe tôn (trong hai chiếc) đã bị tuột tôn xuống, phải dừng lại chất tôn lên và mọi chuyện không thể liên lạc với nhau do không có sóng điện thoại. Cứ mãi chờ đợi đến 5 giờ chiều chiếc xe tôn thứ hai mới vào đến Đắc Na sau một hành trình hơn 8 tiếng. Khi trở ra đoạn sông bị sạt lở, xe chúng tôi cứ thẳng tiến 60km/h lao về bến sông sâu như bờ vực (cầu đã cuốn đi) thay vì rẽ qua ngầm cách mép sông 50m, bởi rào chắn không có, biển báo không có, trời đêm tối đen. Vậy mà may mắn, bác tài đã thắng lại khi còn các bờ vực chỉ hơn 5m, nếu không thì chẳng biết ra sao.
ảnh bờ vực này nhìn từ bên kia sông, ảnh chụp lần trước, nhóm canh gác đã rút đi, nếu lao xuống thì không biết làm sao
Tôi nhắc đến chi tiết này bởi lúc khoảng 3g chiều, một chiếc xe tải túc tắc chở hàng cứu trợ vào tận Đắc Na, trên xe bước xuống 3 vị nữ tu. Các ni cô rất hồn nhiên, thiếu thông tin, không kinh nghiệm gì cả, thuê xe vào tận nơi đây rồi bắt đầu nhắn dân ra lãnh 300 suất quà gồm gạo, dầu ăn, nước tương v.v… Các ni cô hồn nhiên bởi không hề hỏi trước đường sá thế nào, không hề tính toán làm sao trở ra thị trấn với chiếc xe tải ì ạch 3 ni cô ngồi trước vài người tiểu thương bám sau thùng xe. Thật mạo hiểm quá chừng.
Các ni cô phát quà đông vui, dù phần quà không phải giá trị cao
Người nhận cũng đông vui, không ai quan tâm đến bé
Trẻ em đùa vui với thùng quà
Chúng tôi rất ngạc nhiên khi biết rằng các ni cô còn trở ra Đắc Sao phát hàng tiếp, dĩ nhiên là trong đêm đen tối mịt mùng của núi rừng rồi mới trở về Kontum sau đó. Khác hẳn với nhóm chúng tôi với nhiều năm kinh nghiệm đi cứu trợ, khả năng tổ chức, tính toán chi tiết, phương tiện thông tin đầy đủ, xe cộ chu đáo… các vị nữ tư này cứ thảnh thơi làm việc, từ tốn, thong dong. Họ không có một kế hoạch hay đích đến cụ thể. Hạnh phúc của họ nằm trên con đường…
Chúng tôi rời Đắc Na với tấm ảnh cuối cùng chụp các ni cô đang phải giải quyết khiếu nại thiếu đủ của dân làng. Các cô móc ví chi thêm tiền đền bù, ánh đèn flash tự động đánh lên cho biết rằng trời đã sụp tối.
Có thể, các ni cô sẽ về được đến Kontum lúc nửa đêm, và nguyện cầu cho tài xế xe tải kia không bị nhầm đường nơi khúc sông vực sâu không rào chắn…
Văn Khoa
11/2009
============================================
Danh sách đóng góp đợt 3
Hội từ thiện VNHELP 4000 USD # 78.200.000 VND
Lê Văn Trí (USA) 200 USD # 3.920.000 VND
Châu Minh Chánh - Phước Duyên 4.000.000 VND
Võ Văn Phương (Denmark) 2.500.000 VND
Phương Trần (Chicago, USA) 200 USD # 3.920.000 VND
Anh chị Minh và Cúc (California , USA) 30 USD # 588.000 VND
Anh Chương chị Oanh (W. Columbia, SC, USA) 70 USD # 1.372.000 VND
TD (Victoria, Australia) 1.000 AUD # 17.700.000 VND
Tiền còn thừa đợt trước: 12.316.000 VND
Điền Nguyễn (Australia) 100 AUD # 1.770.000 VND
Lê Thị Thảo Trang 400.000 VND
Nguyễn Thành Thân (đợt 3) 200.000 VND
Nhân và Nguyệt 200.000 VND
